JoomlaStats Activation


Designed by:
SiteGround web hosting Joomla Templates
Dziecko nadpobudliwe (z zespołem ADHD)
  • podstawowe cechy charakterystyczne,
  • co można zrobić, aby pomóc dziecku z zespołem ADHD

Pomagając dziecku pomagasz sobie!
Ten trud się opłaca.

Opracowała:     mgr Jolanta Ksiądzyna

Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo to dzieci sprawiające otoczeniu bodajże najwięcej trudności wychowawczych. Z różnych powodów (zatrucie środowiska naturalnego, tempo życia, stresy rodziców) coraz częściej problemy wychowawcze, z jakimi spotykają się rodzice i nauczyciele związane są z nadmierną ruchliwością dziecka, ich szybkimi, gwałtownymi i silnymi reakcjami na bodźce z otoczenia. Są to dzieci nadpobudliwe psychoruchowo, a występujące u nich zaburzenie określane jest jako „zespół nadpobudliwości z deficytem uwagi” lub „zespół ADHD”.

UWAGA !!!
Nie każdy nadmiar ruchu musi oznaczać zespół nadpobudliwości.
W wyniku silnych emocji strachu lub złości spowodowanych np. trudnościami w kontaktach z rówieśnikami, brakiem pewności siebie lub długo utrzymującą się frustracją może dojść do wzmożonej ruchliwości, co stanowi naturalny skutek pobudzenia emocjonalnego.

O zespole ADHD mówimy, gdy zaburzenie uwagi, nadmierna ruchliwość i impulsywność występują od zawsze, mają wczesny początek (najczęściej do 5 r.ż.) i występują stale, niezależnie od miejsca pobytu dziecka (w domu, szkole, na spacerze, w kościele itd.).

W jaki sposób przejawia się nadpobudliwość dziecka w trzech sferach jego funkcjonowania :

  • w sferze ruchowej- nadmierna ruchliwość i niepokój ruchowy, ciągłe kręcenie się, bieganie, częste zmiany pozycji ciała, liczne drobne ruchy np. bawienie się przedmiotami, machanie nogami, kiwanie się na krześle.
  • w sferze emocjonalnej- zmienne nastroje, wybuchowość, niewytrwałość, łatwość ulegania wpływom, szybkie zniechęcanie się.
  • w sferze poznawczej- trudności w skupieniu uwagi, wzmożony odruch orientacyjny oraz pochopność i pobieżność myślenia. Dziecko nie ukończy rozpoczętej pracy, łatwo odrywa się od zadania, przerzuca uwagę z jednej rzeczy na drugą, nie wysłucha polecenia i nie zapisze zadania domowego, (bo akurat patrzy w okno), często gubi rzeczy, zapomina o przyborach szkolnych itd.

Powstałe w wyniku takich zachowań dziecka zamieszanie i problemy stwarzają atmosferę ciągłego napięcia wokół dziecka i powodują spadanie na nie licznych kar: strofowanie, karcenie, groźby, krzyk, zakazy i nakazy, izolacja, kary fizyczne, mówienie podniesionym głosem.

UWAGA !!!
Są to najlepsze sposoby, by wzmóc niewłaściwe zachowania dziecka nadpobudliwego.
Wywołane w dziecku silne negatywne emocje (lęk, niepokój, poczucie winy lub poczucie odtrącenia) powodują stan silnego napięcia emocjonalnego i – zwrotnie, zwiększają jego pobudzenie ruchowe mające na celu zniwelowanie tego napięcia.

Pomagając dziecku z ADHD – pomagasz sobie! Wyciszając i łagodząc objawy jego nadpobudliwości poprzez odpowiednie traktowanie go – ułatwiasz SOBIE pracę z nim i codzienne kontakty.

PRZYCZYNY NADPOBUDLIWOŚCI

Większość współczesnych psychologów i terapeutów- praktyków podkreśla, że objawy nadpobudliwości psychoruchowej najczęściej występują z połączenia czynników:

biologicznych - różne czynniki uszkadzające OUN, zarówno w okresie ciąży,porodu, jak i we wczesnym okresie poporodowym, powodujące zakłócenia w funkcjonowaniu mózgu
społecznych - dotyczących dwóch najważniejszych miejsc pobytu dziecka: rodziny i szkoły. W domu są to: niewłaściwa atmosfera emocjonalna rodziny- niezrozumienie i nieakceptowanie dziecka bądź jego zachowań, jawne konflikty, sprzeczne komunikaty kierowane do dziecka, wytykanie błędów, porównywanie z innymi „grzecznymi” dziećmi, nerwicowa, despotyczna lub nadopiekuńcza postawa matki lub ojca. W szkole: zbyt duże bądź niedostosowane do możliwości dziecka wymagania, którym nie jest w stanie sprostać (np. spokojne siedzenie przez wiele godzin, wymagania w nauce), często odrzucenie przez grupę rówieśniczą - wyśmiewanie, odtrącenie, przejawy nieakceptowania.

PAMIĘTAJ !
Bardzo często z nadpobudliwością łączą się także specyficzne problemy w nauce, ze względu na ich wspólne podłoże tj. zaburzenia w pracy mózgu. Zaburzenia te mogą dotyczyć funkcji wzrokowych, słuchowych, ruchowych lub integracji tych procesów, przy prawidłowo funkcjonującym wzroku i słuchu dziecka oraz przeciętnym ogólnym rozwoju intelektualnym. Bardzo często występuje złe funkcjonowanie kilku z tych sprawności. Są one przyczyną utrudnień dziecka w uczeniu się, przede wszystkim w opanowaniu techniki pisania i czytania (więcej na ten temat w literaturze dotyczącej dysleksji rozwojowej).

UWAGA !!!
Stosunek grupy klasowej do konkretnego dziecka jest w dużym stopniu taki, jak nauczyciela. Dziecko często karcone i krytykowane przez nauczycieli jest negatywnie odbierane także przez kolegów, stąd zaburzenia życia koleżeńskiego pogłębiające uczucie bycia gorszym, nic niewartym.( za A. Kozłowską, 1996 ).

POMYŚL !!!

Problemy dziecka nadpobudliwego dotykają przede wszystkim jego samego. To ono jest karcone, krytykowane, karane. To ono nie może sprostać wymaganiom szkoły i domu, pomimo jego chęci. To ono musi bardzo starać się, by wykonać to, co innym dzieciom przychodzi zupełnie łatwo.

Ten wysiłek trzeba zauważyć, pochwal go za to! Nawet jeżeli efekty jego pracy są słabsze niż innych dzieci.

Nie traktuj ich złego zachowania jako przejawu złości, nieposłuszeństwa, złego charakteru –uwierz, że jest ono niezależne od woli dziecka. Każde dziecko, także nadpobudliwe, chce być chwalone i docenione, spełniać oczekiwania osób ważnych dla niego

To my – dorośli, możemy albo pomóc dziecku dobrze poczuć się i funkcjonować w szkole i domu, albo pogłębić jego trudności aż do wystąpienia zaburzeń nerwicowych.

DOBRE NOWINY !!!

W Stanach Zjednoczonych zarejestrowano pierwszy lek na ADHD o nazwie strattera. Wkrótce pojawi się w Europie, a być może także w Polsce. Badanie przeprowadzone na 297 uczniach wykazało, że lek uspokaja dziecko na cały dzień. Jeżeli zawodzą wszelkie metody wychowawcze - zapytaj o niego swojego lekarza!

Z wiekiem, najczęściej w okresie dojrzewania, objawy nadpobudliwości zanikają!

Nagrodą za Twój trud, lata cierpliwości i stalowe nerwy jest zdrowy, radosny i mądry młody człowiek.

Jeżeli jednak złe zachowania dziecka utrzymują się nadal - to mogło dojść do powstania zaburzeń nerwicowych spowodowanych niewłaściwymi reakcjami otoczenia na przejawy nadruchliwości dziecka. Powstała w ich wyniku niska samoocena, kompleksy, zachwiane poczucie bezpieczeństwa, poczucie odrzucenia przez najbliższych - to najkrótsza droga, by Twoje dziecko weszło w grupy nieformalne, uzależnienie od alkoholu lub narkotyków.

NIE POZWÓL NA TO !!!

Co możesz zrobić już dziś – w domu i szkole, by pomóc dziecku nadpobudliwemu

1. Zaprzestań karania dziecka za wzmożoną potrzebę ruchu. Ogranicz uwagi typu „nie kręć się, nie ruszaj”- wzmagają one tylko niepokój ruchowy dziecka. Zamiast tego zadbaj o to, aby dziecko mogło w bezpieczny sposób (tj. pod opieką osoby dorosłej) rozładować potrzebę ruchu (np. na pływalni, na zajęciach w klubie sportowym itp.).

2. Umiejętnie wypełniaj czas wolny dziecka, rozbudzaj i rozwijaj zainteresowania. Umożliwiaj swobodę wyboru działania, ale wkraczaj w zabawę lub zajęcie, gdy stają się chaotyczne i nadmiernie podniecające.

3. Wykorzystaj aktywność dziecka – włączaj go do pomocy w pracach domowych i szkolnych.

4. Dostrzegaj i pochwal dziecko za wszelkie, nawet najdrobniejsze, przejawy jego pozytywnego zachowania się . Zapewnij mu poczucie satysfakcji płynące z umiejętności samokontroli reakcji. W ten sposób utrwalasz w nim nawyki pozytywnego zachowania się.

5. Zapewnij stały rozkład zajęć w trakcie dnia, tj. o tej samej porze zabawa, odrabianie lekcji, posiłki, sen. Pomaga to dzieciom wyrobić nawyk systematyczności i operowania czasem, z którymi dzieci te mają trudności.

6. Podczas odrabiania przez dziecko lekcji możemy mu pomóc w koncentracji uwagi poprzez :

· usunięcie z biurka niepotrzebnych przedmiotów, zabawek, które mogą rozpraszać go podczas pracy,

· ograniczenie ilości bodźców- wyłączając telewizor, radio,

· ułożenie zadań do odrobienia tak, by przeplatały się pisemne i rysunkowe, trudniejsze z łatwiejszymi.

Urozmaicenie zajęć czyni je dla dziecka atrakcyjniejszymi i łatwiej jest mu skupić się na nich.

7. Dbaj, by dziecko ukończyło rozpoczętą pracę, jeśli widzisz, że chce ją porzucić- podejdź i pomóż mu ją ukończyć.

8. Dostosowuj stopień trudności oraz zakres zadań do możliwości dziecka. Czasami należy pomóc w wykonaniu jakiegoś fragmentu zadania, aby dziecko mogło w spokoju pracę kontynuować. Ta pomoc w przekraczaniu progu trudności pozwoli uniknąć pobudzenia emocjonalnego wywołanego przez niepowodzenie.

9. Cel, do którego ma prowadzić działanie dziecka nie może być zbyt odległy - im bliższy termin lub cel, tym większa pewność, że polecenie zostanie wykonane.

10. Cierpliwie i konsekwentnie przypominaj dziecku o przyjętych przez niego zobowiązaniach.

11. „Wycisz” dziecko przed udaniem się na spoczynek- spokojna zabawa, czytanie książki, ciepła kąpiel. Sprzyja to uspokojeniu dziecka i ułatwia zasypianie. Rozbawione i podniecone dzieci nie chcą spać, co powoduje konflikty i napięcia w rodzinie.

12. W sytuacjach konfliktu z udziałem dziecka- daj mu czas na „ochłonięcie” i wyciszenie emocji i dopiero gdy jest spokojne - wytłumacz sytuację i porozmawiaj.

13. Polecenia wydawaj krótkie, nawet jednowyrazowe, dobrze jest połączyć je z gestem, wskazaniem tego o co chodzi.

14. Przyzwyczajaj do samokontroli czynności („sprawdź jak zrobiłeś”).

15. Postępuj wobec dziecka spokojnie i konsekwentnie- ustal system wymagań oraz nagród, przestrzegaj i wymagaj ich przestrzegania.

16. Wyrabiaj sprawności manualne poprzez wykonywanie różnych zajęć wymagających coraz bardziej dokładnych i precyzyjnych ruchów np. rysowanie, wycinanie, wydzieranie z papieru, lepienie z plasteliny.

17. Przy pochopnych, zbyt szybkich odpowiedziach zachęcaj do refleksji i przemyślenia odpowiedzi - „zastanów się, spróbuj inaczej”.

18. W ocenianiu ucznia nadpobudliwego weź pod uwagę wszystkie charakterystyczne dla niego cechy, a przede wszystkim zmienność jego pracy i zachowania. Nie każda odpowiedź niedostateczna jest rzeczywiście dowodem braku wiadomości. Daj dziecku szansę skorygowania lub uzupełnienia odpowiedzi, częstszego odpowiadania.

19. Nie stosuj tzw. „nagłego wyrwania” do odpowiedzi. Wcześniej zwróć uwagę dziecka na siebie lub na omawiany przedmiot, przypomnij o czym mówiono i dopiero zadaj pytanie. W ten właśnie sposób często angażuj je w tok lekcji.

20. W miarę możliwości odpytuj dziecko z ławki w celu zmniejszenia napięcia.

21. Na lekcjach i sprawdzianach zadania dziel na mniejsze etapy. Każdą część przygotuj na osobnej kartce, używaj różnych kolorów i czcionek, które przyciągną uwagę dziecka i na powrót zainteresują go.

UWAGA !!!

Wybierz z podanej listy tylko to, co jesteś w stanie zrobić, od czego zaczniesz. Niech to będzie jedna, drobna zmiana, ale wprowadzona konsekwentnie i z sercem, a jak już zagnieździ się w Twojej rodzinie, klasie – wprowadź następną.

PAMIĘTAJ, że nawet najdalsza i najtrudniejsza podróż zaczyna się od pierwszego małego kroczku !

W swojej pracy z dzieckiem nadpobudliwym nie czekaj jednak, aż będziesz już miał serdecznie dosyć, opadną Cię zwątpienie i zniechęcenie, a Twoja wytrzymałość będzie u kresu wyczerpania – ZADBAJ O SIEBIE OD ZARAZ!

  1. Korzystaj z drobnych codziennych przyjemności, które dają Ci radość i odpoczynek, jak spacer, dobry film, poczytanie czasopisma, wizyta u fryzjera, chwile wyciszenia przy łagodnej muzyce.
  2. Każdego dnia oczekuj od swojego dziecka wszystkiego co najlepsze i wypatruj każdą dobrą rzecz. Zaskoczy Cię - ile tego jest.
  3. Zanim wstaniesz z łóżka podziękuj, że jest dane Ci przeżyć kolejny wspaniały dzień z Twoją rodziną .
  4. Uśmiechaj się tak często, jak tylko jest to możliwe.

 

BIBLIOGRAFIA I POLECANE LEKTURY

 

  1. Kozłowska A. (1984), Zaburzenia emocjonalne u dzieci w wieku przedszkolnym. WSiP, Warszawa.
  2. Kozłowska A. (1996), Jak pomagać dziecku z zaburzeniami życia uczuciowego. Wydawnictwo „Żak”, Warszawa
  3. Nartowska H. (1986), Wychowanie dziecka nadpobudliwego. Nasza Księgarnia, Warszawa
  4. Opolska T., Potempska E. (1999), Dziecko nadpobudliwe. Porgram korekcji zachowań. CMPPP, Warszawa
  5. Samson A (1996), Książeczka dla przestraszonych rodziców. Oficyna Wydawnicza „ADIUTOR”, Warszawa
  6. Shapiro L.E. Jak wychować dziecko o wysokim EQ? Prószyński i S-ka, Warszawa
  7. Serfontein G. (1999), Twoje nadpobudliwe dziecko. Prószyński i S-ka, Warszawa

 

 

 
Powrót